Uyku Apnesi ve Horlama Apareyi

Uyku Apnesi Nedir?

Uyku esnasında üst solunum yolunun orofaringeal kısmının çökmesi ve tamamen tıkanması (obstrüksiyon) ve bu sıradaki bir diyaframik eforun (solunum eforu) varlığı ile birlikte en az 10 sn. veya daha uzun süreli tekrarlayan apnelerden (üst solunum yolunda hava akımı geçişinin durması) meydana gelen bir hastalıktır.

Son zamanlarda yapılan epidemiyolojik araştırmalara göre; yetişkin popülasyonun çoğunluğu OSA’dan etkilenmektedir.

Oral cihaz tedavisi (OA) özellikle hafif OSA’lı hastalara gittikçe artan öneriye sahiptir.

Apne: Üst havayollarında 10 sn veya daha fazla süre için hava akımının olmamasıdır.

Obstrüktif, santral ve mikst apne olmak üzere 3 tipi bulunmaktadır.

Obtrüktif apne: Uyku sırasında sürekli ve artan solunum çabasına rağmen farengeal hava akı- mının olmamasıdır.

Santral apne: Uyku sırasında solunum çabası ve farengeal hava akımının olmamasıdır.

Mikst apne: Uyku sırasında başlangıçta hem üst havayolu akımı hem de solunum çabası olmamasına rağmen, sonrasında sürekli ve artan solunum çabasının olmasıdır.

Hipoapne: Uyku sırasında başlangıça göre; farengeal hava akımının 10 sn. veya daha fazla süre için %30 veya daha fazla oranda düşmesi, oksijen saturasyonunun %4 veya daha fazla oranda azalması ve arousalların görülmesidir.

Arousal: Uyku sırasında apne ve hipoapne olaylarının sonlanması ve havayolunun yeniden açılması için, daha hafif uyku veya uyanıklık haline geçiştir.

Apne Hipoapne İndeksi (AHİ) Nedir?

Bir saatlik uyku sırasında ortaya çıkan apne ve hipoapne olaylarının toplam sayısıdır.

AHI = 5–15 hafif OSAS

AHI = 15–30 orta OSAS

AHI > 30 ağır düzeyde OSAS

Toplumda Görülme Sıklığı Nedir?

Çeşitli toplumlarda %1-5 arasında değişmektedir.

AHI>5 ve gündüz aşırı uyku hali kriter alındığında, prevalansın erkeklerde %4, kadınlarda %2 olduğu tahmin edilmektedir.

En yüksek prevalansın erkeklerde ve 40-65 yaş grubunda olduğu ve 65 yaşından sonra prevalansın azaldığı görülmüştür.

Komplikasyonlar/Riskler Nelerdir?

Obezite/diyabet
Siyah ırk
Boyun çevresinin baylarda 43cm. bayanlarda 38cm. üstü
Hipertansiyon
Konjestif kalp yetmezliği
Akut MI
İlişkili hastalıklar
Sedatif-hipnotik ilaç kullanımı
Alkol-sigara kullanımı
Ailesel hikaye
Ani ölüm sendromu
Bruksizm
Hafıza ve algı problemleri
Motorlu taşıt kazaları
Ve daha birçok…

Kimler Risk Grubuna Girer?

Aşırı kilolu
Kısa, kalın ve geniş boyunlu
Kuvvetli çiğneme kas yapısına sahip
Orta yaşlı
Sigara ve alkol kullanan
Çoğu hastada alt yüz yüksekliğinde azalma meydana geldiği, çene ucunun belirginleştiği rapor edilmiştir.

Uyku Apnesinin Diğer Hastalıklarla İlişkisi Nasıldır?

OSAS ile pek çok klinik tablo arasında büyük bir çakışma vardır. Bazı durumlarda uyku apnesi primer patolojidir, bazılarında ise ilişkili hastalığın sadece bir bulgusudur.

Üst solunum yolu patolojileri
Kraniofasiyal Bozukluklar
Akciğer Hastalıkları
Endokrin Hastalıklar
Kardiovasküler Hastalıklar
Gis Hastalıkları
Kollajen Doku Hastalıkları
Nöropsikiyatrik Hastalıklar
Menozpoz, Gebelik hastalıklarına sahip bireylerde uyku apnesi görülme olasılığı daha fazladır.

Uyku Apnesi Tanısı Nasıl Konulur?

Uyku çalışmaları zaman alıcı, özel ekip ve cihaz gerektiren çalışmalardır. Emek ve maliyetinin yüksek oluşunun yanında, uyku laboratuvarı imkanlarının kısıtlı olduğu ülkelerde bu merkezlere refere edilecek vakaların belirlenmesinde klinik tanının önemi büyüktür.

Uyku Apnesi Olan Bireylerde Hangi Bulgular Olabilir?

1.Horlama: OSAS’lı hastaların değişmez bir semptomudur.

Uyku boyunca solunum yolu boşluğunun orofaringeal bölgesindeki, anatomik yumuşak dokuların gevşemesi nedeniyle meydana gelen hava yolu daralması, hava akımı hızını arttırır.

Dar bir pasajdan hızla geçen hava; üst solunum yolunun desteksiz dokularını titreterek gürültülü sesler ortaya çıkarır.

Horlama ile ortaya çıkan gürültünün 85 dB’yi, yani kulakların korunmasının tavsiye edildiği sınırı geçebildiği bildirilmiştir.

• Aile bireylerini rahatsız edici sosyal sorun

• Aile içi gerilim/huzursuzluk

• Mesleki performans düşüklüğü

• Gün boyu uyku hali

Horlama diğer uyku solunum bozuklukları ile bağlantılı olmayabileceği gibi OSA’nın bir semptomu olarak da ortaya çıkabilir. Ancak horlayan hastaların sadece %10’unda OSA mevcuttur.

Horlama ağız içi apareylerle kontrol altına alınabilmektedir.

2.Tanıklı apne:

OSAS’li hastaların eşleri veya yakınları gürültülü ve düzensiz horlamanın aralıklarla kesildiğini, ağız ve burunda solunumun durduğunu, bu sırada göğüs ve karın hareketlerinin paradoksal olarak devam ettiğini tanımlayabilirler.

3.Gündüz aşırı uyku hali:

Uyku bölünmeleri, özellikle aşırı dereceli OSAS’li hastalar için önemli bir belirleyicidir.

Uyku Apnesi Fizik Muayenesi Nasıl Yapılır?

OSAS’li hastaların fizik muayenesinde kesin tanı koydurucu bir bulgu yoktur. Ancak OSAS’nin üst solunum yolu anormallikleri, pulmoner, endokrin, psikiyatrik ve nöromüsküler birçok hastalıkta daha sık görülmesi nedeniyle, şüpheli bir vakanın multidisipliner bir yaklaşımla göğüs hastalıkları, KBB, nöroloji, psikiyatri ve diş hekimliği uzmanlarından oluşan geniş bir hekim grubu tarafından gerek tanı ve gerekse tedavi aşamasında birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Polisomnografi: Yalnızca klinik özellikler ile kesin OSAS tanısı koymak mümkün değildir. Polisomnografi testi mutlaka yapılmalıdır.

Uyku Apnesi Tedavileri Nelerdir?

Davranışsal Düzenlemeler:

Kilo kaybı

Alkol ve sigara tüketiminin azaltılması

Yan uyuma

Orofaringeal egzersisler

Medikal Tedavi
Ağız İçi Apareyler
Nazal Sürekli Pozitif Solunum Yolu Basıncı (NCPAP) Cerrahi Havalandırma (nazal operasyonlar, uvulapalatofaringo plastisi)
Pulmoner Rehabilitasyon

Uyku Pozisyonu Nasıl Olmalıdır?

Supin pozisyonda lateral pozisyona göre solunumsal olay sayısı en az 2 kat olan ve lateral postürde

AHI < 15 / saat olan hastalarda pozisyonel tedavi düşünülebilir.

Yan yatma + 30-60 derece başın yükseltilmesi başarılı sonuçlar almayı destekleyen bir uyku pozisyondur.